Patent Tescili

Patent Tescili Nedir? Nasıl Yapılır ve Süreçleri Nelerdir?

Günlük konuşma dilinde “patent” sözcüğü buluş, marka, tasarım ve faydalı model dahil, neredeyse tüm sınai hakları için kullanılıyor olsa da, hukuki ve teknik olarak, sadece buluşlara patent belgesi verilmektedir.
Patent, tamamen fikri emek ve araştırma ürünü olan nitelikli yeni bilgiler veya öğretilere verilen bir ödül belgesidir.
Kanundaki ifadesiyle ise tanımı şu şekilde yapılmıştır ;

Patent; bir buluş sahibine buluşu için devlet tarafından verilen kullanma, satma, üretme ve başkalarının bu buluşu kullanmasına engel olma hakkıdır. Kısacası buluş, sahibine belirli bir süre için verilen tekel hakkıdır.

Patent, bazen doğrudan doğruya bir ürüne, bazen de bir usule ilişkin verilebilmekte, ürün patenti, usul patenti ayrımı yapılabilmektedir. Tekniğin herhangi bir alanında patent istenmesi mümkündür.  Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metodları; zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin planlar, usuller ve kurallar; edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri , estetik niteliği olan ürünler, bilgisayar yazılımlarına ait kaynak ve nesne kodları; bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili, teknik yönü olmayan usuller; insan veya  hayvan vücuduna uygulanacak teşhis, cerrahi ve tedavi usulleri patent kapsamı dışında tutulurlar. (SMK 82/2.md)

Buluş ise; tarım dahil sanayideki teknik bir problemin, teknik bir çözümüdür. Buluşa bir ürün gibi bir usul de konu olabilir.

Patent, bazen doğrudan doğruya bir ürüne, bazen de bir usule ilişkin verilebilmekte, ürün patenti, usul patenti ayrımı yapılabilmektedir. Tekniğin herhangi bir alanında patent istenmesi mümkündür.  Bir buluşa patent verilebilmesi için sahip olması gereken nitelikler şunlardır;

a ) Yenilik ; ” Bilinen tekniğe dahil olmayan buluş yenidir” diye ifade etmektedir SMK 83/1. maddede.  Başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde yazılı veya sözlü olarak ortaya konulmuş veya kullanım ya da başkaca herhangi bir  şekilde açıklanmış – toplumca erişilebilir – her şey bilinen tekniğe dahildir. (SMK 83/2. madde )

Başvuruya konu buluş, başvuru tarihinde dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamışsa yenidir. Yeniliğin belirlenmesinde esas olan, kamuya sunulmamış olmasıdır. Kamuya sunma,  hukuki bir eylem olup, herhangi bir sınırlama veya sır saklama yükümlülüğü bulunmayan kişilere buluşun açıklanmasıdır. Sergileme ve satış gibi yollarla piyasaya sürme,  kullanma, tarif, yayın, tanıtım ve benzeri faaliyetler de kamuya sunma kabul edilir.

b ) Buluş Basamağı ; buluş, ilgili olduğu teknik alandaki bir uzman (meslek erbabı)   tarafından, tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamıyorsa, tekniğin bilinen durumunun aşıldığı kabul edilir. (SMK 83/5.madde)

c ) Sanayiye Uygulanabilirlik ; ortada teknik bir sorun yoksa veya buluş teknik bir problemi çözmüyorsa patentlenebilir bir buluş da yoktur. Buluş, teknik sahanın dışındaysa patentlenebilir de değildir.

Teknik bir problemi çözen buluş, tekrarlanabilir nitelikte olmalıdır. Aksi halde, sanayiye uygulanabilir kabul edilmez.

Buluş, tümüyle kuramsal, yani teorik nitelikte olup pratiğe uygulanamıyorsa, sanayiye uygulanabilir değildir.

Patent hukuku anlamında, buluş sayılmadığı için patentlenemeyen konular şunlardır ; (SMK 82/2. madde)

  • Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metodları,
  • Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin planlar, usuller ve kurallar,
  • Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri ,
  • Estetik niteliği bulunan mahsuller, edebiyat ve sanat eserleri ile bilim eserleri,
  • Bilgisayar yazılımlarına ait kaynak ve nesne kodları; bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili, teknik yönü olmayan usuller; insan veya hayvan vücuduna uygulanacak teşhis, cerrahi ve tedavi usulleri.  ( Bu hüküm, belirtilen usullerin  salt olarak patentlenemediğini ifade etmektedir. Diğer taraftan, belirtilen bu usulleri de içeren, teknik sahadaki buluşlar patentlenebilir. Örneğin; bir CNC tezgahını çalıştıran yazılım, cihazın çalışma mekanizmasıyla birlikte patentlenebilir bir buluş niteliğini kazanmaktadır. )

Patent sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konularında bir ayırıma tabi tutulmaksızın patent hakkından yararlanır. (SMK 85/1. madde )

Belgeye konu buluşun kullanılması, yani buluşa konu ürünün imali, satışı ve ithali gibi tüm ticari haklar patent sahibine aittir. Bu nedenle üçüncü kişilerin, patentli ürünleri satması, elde bulundurması ya da ithal etmesi gibi eylemleri patent sahibi tarafından engellenebilir.

Bu genel açıklamalardan da anlaşılacağı üzere patent hakkı, sahibine tekel niteliğinde yetkiler verir. Bu yetkiler kapsamında ürünün üretimi, satışı, kullanımı, ithalatı ya da kişisel ihtiyaç dışında elde bulundurulması gibi haller, patentden doğan hakların ihlali anlamına gelmektedir.